Wie graag zijn eigen compost kweekt, kan de handen uit de mouwen steken voor het maken van een wormenhotel. In de bouwmarkt kun je kant-en-klare wormenhotels kopen, maar je maakt er ook makkelijk eentje zelf. Het maken van een wormenhotel is een leuk en toegankelijk doe-het-zelf project voor tuin- en balkonbezitters die willen composteren en bodemverbeteraar produceren. Dat kan laagdrempelig: met grote emmers maak je zo je eigen wormenhotel. In dat verblijf maken de wormen compost dat je kunt gebruiken voor vruchtbaardere grond in eigen tuin. Aan de slag en ervaar het plezier van het zelf maken en gebruiken van een wormenhotel!
Zorg voor compostwormen
De wormen in je wormenhotel moeten wel de goede zijn. Deze compostwormen, vaak tijgerwormen (Eisenia fetida), zijn namelijk andere dan de regenwormen in het gazon. De wormen in je gazon functioneren minder goed in een wormenhotel. Je kunt ze bestellen via internet of je zoekt naar iemand die al langer een wormenhotel heeft en wormen wil weggeven.
Wanneer je de wormen toevoegt, is het belangrijk om ze even de tijd te geven om te wennen aan hun nieuwe huis. Zo kunnen ze rustig acclimatiseren en zich aanpassen aan hun nieuwe omgeving.
Wormen zijn belangrijk voor een gezond en vruchtbaar bodemleven. Let er bij het wormen houden op dat de wormen voldoende vocht hebben, maar bescherm ze tegen regen met een deksel.
Kies het juiste voedsel
De wormen in je hotel dineren graag met afval als schillen, klokhuizen en koffiedik. Wormen eten namelijk etensresten en keukenafval, zoals groente- en fruitresten, en zetten dit om in waardevolle compost. Ze maken hier compost van, dat een bodem vruchtbaar kan maken. Gft laten composteren in je wormenhotel is een stuk efficiënter dan het gft-afval op laten halen, laten verwerken door een bedrijf en vervolgens in de winkel compost kopen. Verder lusten de compostwormen graag rauwe groente- en fruitresten en theezakjes. Beter geef je ze geen gekookt eten, brood (gaat schimmelen), zuivel en vlees of vis. Olie is ook niet geschikt voor het wormenhotel, omdat dit het composteerproces kan verstoren en schadelijk is voor de wormen. Te veel prikkelend voedsel zoals ui, citrusvruchten en pepers zijn ook niet goed voor je glibberige gasten.
Eierschalen kunnen helpen om de pH-waarde in balans te houden in het wormenhotel.
Uitwerpselen van kleine huisdieren zoals een konijn zijn ook geschikt om toe te voegen aan het wormenhotel.
Vloeibare mest
De compost die je wormen produceren noem je ook wel wormenthee, of kortweg ‘thee’. Het is waterig en druppelt door de gaatjes in de laatste emmer. Dit percolaat is de vloeibare mest van de wormen. Deze natte mest bewaar je in een afgesloten pot of emmer totdat je het gebruikt voor bijvoorbeeld een nieuwe moestuin. Je kunt het verdunnen met water en sproeien over je tuin. Ook kun je het mengen met droge compost en dan gebruiken als mest.
Mix van organisch en hout
Het is belangrijk dat het hotel een goede mix aan organisch materiaal en houtige materialen bevat, zoals tuinafval, ongebleekt papier of karton (bijvoorbeeld eierdozen), en herfstbladeren. Herfstbladeren zijn een uitstekende keuze omdat ze een natte en voedzame omgeving bieden voor de wormen. Een mooi evenwicht zorgt ervoor dat het hotel niet stinkt. Let erop dat het vochtgehalte goed blijft: de inhoud moet vochtig aanvoelen, vergelijkbaar met een uitgewrongen spons, en mag niet te droog worden. Zet het wormenhotel op een schaduwrijke plek, niet in de felle zon. In de winter is vorst een gevaar en dan zorgt bubbeltjesplastic of een dekentje ervoor dat de wormen niet doodvriezen. Een wormenhotel is niet groot en daarom enorm geschikt voor een kleine tuin of balkon.
Handleiding voor je wormenhotel
Dit heb je nodig:
- 3 emmers/bakken (min. 2 tot 3 liter) van plastic met een goede deksel – hiermee maak je een wormenbak. De eerste twee bakken dienen als leefruimte voor de wormen en compostering, de derde bak (de zogenaamde ‘derde bak’) vangt de voltooide compost en het vloeibare wormenmest op.
- Boormachine met 2 boortjes: 10 mm en 20 mm
- Strookjes oud krantenpapier en fijne snippers karton, dorre bladeren of stro
- Eerste laagje compost van de buren of wat biologische potgrond
- Eerste verzameling gft-afval, ongeveer 1 kg
- Twee handjes compostwormen (tijgerwormen) (max. 500 g)
Zo zet je het hotel in elkaar:
- Boor met de 20 mm-boor gaten in de zijkanten van de tweede en de derde emmer. Boor met het 10 mm-boortje gaatjes in de bodem. De onderste emmer laat je heel. Boor ook een aantal kleinere gaatjes in de deksel, dit zijn luchtgaatjes.
- Vul de tweede emmer(s) met beetjes van je strookjes krantenpapier en de fijne snippers karton, dorre bladeren of stro, gevolgd door de compost of potgrond. Herhaal dit in laagjes. Laat hierin de wormen vrij. Je kunt ook uitwerpselen van kleine huisdieren, zoals hamsters of cavia’s, toevoegen aan het materiaal; dit draagt bij aan de compostering.
- Vul de derde, bovenste bak met en het gft-afval en zorg dat hij niet helemaal vol is.
- Plaats de emmer met gft-afval in die met compost en wormen, en deze plaats je samen in de dichte emmer.
- Doe er als laatste het deksel met luchtgaatjes op. Waarschijnlijk zit de onderste bak na zo’n drie maanden vol met vloeibare mest. Na ongeveer vier weken kun je beginnen met bijvoeren: voeg dan extra voedsel toe om de wormen gezond te houden en het proces voort te zetten.
Je afval verwerken kan ook met een traditionele composthoop of met Bokashi. Toch geen zin om zelf aan de slag te gaan? Je kunt ook een wormenhotel of -boerderij bestellen.