Waarom is een bevroren vijver gevaarlijk?
Niet de kou zelf, maar vooral zuurstofgebrek en ophopende rottingsgassen kunnen dieren in een vijver fataal worden. Bij langdurige vorst sluit een ijslaag het water af van de buitenlucht. Ondertussen blijven bladeren en plantenresten op de bodem afbreken. Daarbij ontstaan rottingsgassen, waaronder zwavelwaterstof, dat naar rotte eieren ruikt.
Onder het ijs kunnen deze gassen zich ophopen en raakt het water steeds verder zuurstofarm. Vooral kikkers die onder water overwinteren, zijn kwetsbaar. Zij ademen via hun huid en kunnen niet zomaar naar boven om lucht te happen.
Vijver winterklaar maken in november
November is een goed moment om je vijver winterklaar te maken. De meeste bladeren zijn gevallen en de vorst moet vaak nog beginnen. Met deze drie stappen help je het vijverleven.
- Verwijder bladeren en slib. Haal met een schepnet of hark zoveel mogelijk organisch materiaal uit de vijver. Hoe minder rottende plantenresten op de bodem liggen, hoe minder zuurstof de afbraak verbruikt.
- Laat het slib even op de oever liggen. Zo krijgen insecten en amfibieën de kans om terug het water in te kruipen. Controleer het materiaal voordat je het na een paar dagen op de composthoop gooit. Lees ook hoe je zelf een composthoop maakt.
- Houd rekening met overwinterende dieren. Werk voorzichtig en voorkom dat je kikkers, salamanders of andere waterdieren beschadigt.
Wat doe je als je vijver dichtvriest?
Vriest je vijver dicht, probeer dan een wak open te houden. Zo kunnen gassen ontsnappen en blijft er uitwisseling met de buitenlucht mogelijk. Dat kan bijvoorbeeld met holle riet- of bamboestengels die je vooraf in het water zet. Ook een luchtpomp of speciale ijsvrijhouder kan helpen.
Is de vijver al bevroren? Volgens RAVON kun je met een handboor een gat van ongeveer 3 centimeter maken. Pomp vervolgens het bovenste laagje water onder het ijs weg en plaats een bosje stro in het gat. Ook een pan met heet water op het ijs kan voorzichtig een opening smelten.
Hak nooit een wak in dik ijs. De trillingen kunnen vissen ernstig beschadigen en zelfs dodelijk zijn.
Welke vijvers lopen het meeste risico?
Vooral kleine tuinvijvers met veel bladval zijn kwetsbaar. Denk aan een vijver onder een grote eik of beuk, waar ieder najaar een dikke laag bladeren in terechtkomt. Grote, diepe vijvers met weinig organisch materiaal lopen doorgaans minder risico.
Vind je na een strenge winter meerdere dode kikkers in je vijver? Dan kan sprake zijn van wintersterfte door zuurstofgebrek. Haal dode dieren zo snel mogelijk weg om verdere vervuiling van het water te voorkomen.
Wil je ook in het voorjaar iets betekenen voor amfibieën? Lees dan hoe je amfibieën helpt bij de paddentrek. En droom je van een eigen vijver? Bekijk onze tips voor een vijver aanleggen voor beginners.
Met een schepnet, een beetje aandacht en een tijdige schoonmaakbeurt help je het leven onder water de winter door. Zo kan die ene kikker in het voorjaar gewoon weer tevoorschijn komen.
Meer tips voor een tuin vol leven?
Meer tips voor een tuin vol leven?
Wil je weten hoe je jouw tuin het hele jaar door mooi, groen en diervriendelijk houdt? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Buitenleven en ontvang regelmatig inspiratie, praktische tuintips en ideeën rechtstreeks in je mailbox.