Het geluid van een roodborstje
Het roodborstje loopt in zijn zang de gehele toonladder af. Het klinkt zoet, melodieus, maar ook weemoedig en melancholiek. In het voorjaar zingt de roodborst het uitbundigst, maar – anders dan de meeste zangvogels – laat hij zich ook vaak horen in de andere jaargetijden. Op een bijzondere manier zoekt het roodborstje naar voedsel: ze zitten laag bij de grond en duiken plotseling op hun prooi, wat hen onderscheidt van andere tuinvogels.
Het geluid van de roodborst klinkt heel lief en schattig. Maar let op: dit geluid gebruikt het kleine bruine vogeltje ook om zijn eigen territorium af te bakenen. Het roodborstje verdedigt zijn eigen territorium fel tegen indringers.
Soms valt het roodborstje zelfs zijn eigen spiegelbeeld in ramen aan, omdat hij dit als een indringer in zijn territorium ziet.
De vogel met de rode buik
Naast dat het roodborstje zang gebruikt, verdedigt de vogel het territorium ook door de rode buik en keel te tonen aan rivalen. Het roodborstje (erithacus rubecula) wordt zowel door mannetjes als vrouwtjes vertegenwoordigd; zowel mannetjes als vrouwtjes hebben hetzelfde verenkleed en zingen. Jonge vogeltjes hebben nog geen rode borst, maar een bruinachtige schutkleur. Gelukkig zijn de kleine bruine vogeltjes goed te onderscheiden. Daardoor breken er geen territoriale gevechten uit tussen volwassen en jonge vogels. Pas in de loop van hun eerste jaar krijgen ze een rode buik.
Roodborstjes verdedigen hun eigen territorium fel tegen andere roodborsten, ook tegen soortgenoten uit andere regio’s zoals Duitsland, Polen en Scandinavië, die tijdens de trek in Nederland kunnen verschijnen. Alleen in de broedtijd dulden roodborsten elkaars gezelschap.
Een vogelhuisje voor roodborstjes?
De roodborst verblijft maar zelden in een vogelhuisje of nestkast. Er bestaan echter speciale nestkasten voor roodborstjes, met een half open voorzijde, die hun natuurlijke nestgewoonten ondersteunen. Deze speciale nestkasten zijn ideaal omdat ze aansluiten bij de voorkeur van roodborstjes voor open en laaggelegen nestplekken en bieden een veilige, goed te observeren broedplaats.
Het liefst verblijven de zangvogels in (stekelige) struikgewassen, dichte klimplanten of een goede laag kruiden. Op die manier kan het kleine bruine vogeltje zich goed verschuilen en zijn nesten goed verborgen houden. Ze maken hun nest namelijk op de grond of net erboven, vaak als open nesten. Bijvoorbeeld in een boomstronk, een heg, tussen dichte klimplanten of tussen de wortels van een boom. Het nestje is een slordig nest en bestaat uit zachte materialen, zoals bladeren, grassen en vooral mos, dat een belangrijk bouwmateriaal vormt.
Eieren van een roodborstje
Het broedseizoen van het roodborstje loopt van april tot en met juli. In deze periode twee legsels is het broedgedrag van het roodborstje het meest opvallend. Het roodborstje heeft meestal twee legsels per broedseizoen, met elk vijf tot zeven eieren. De eieren zijn wit tot blauwachtig van kleur en hebben kleine rode vlekjes, wat kenmerkend is voor deze soort. Het vrouwtje broedt de eieren gedurende veertien dagen uit. Daarna vliegen de jongen uit.
Spirituele betekenis roodborstje
Roodborstjes zijn nieuwsgierig en vliegen niet hoog. Ze zijn vaak in de buurt van mensen. Voor veel mensen hebben roodborstjes een spirituele betekenis: ze zouden de boodschappers van overleden personen zijn. Een roodborstje dat tegen het raam tikt, symboliseert voor veel mensen dan ook de dood van een geliefde.
Het bekende kinderliedje ‘Roodborstje tikt tegen het raam’ is hierop geïnspireerd en wordt vaak met het roodborstje geassocieerd. Het liedje spreekt tot de verbeelding van kinderen en benadrukt het herkenbare gedrag waarbij het roodborstje tikt tegen het raam, wat zowel in het liedje als in het echt voorkomt.
Het zijn vaak de mannetjes die ervoor kiezen om in Nederland te overwinteren.
Overwinteren of vertrekken? Het roodborstje kiest zelf
Wist je dat elke roodborst zelf kiest wat hij doet als de winter aanbreekt? Sommige besluiten weg te trekken naar warmere oorden in het zuiden en andere overwinteren gewoon in Nederland. Een deel van de roodborstjes blijft het hele jaar in Nederland; deze vogels zijn dus het hele jaar door in ons land te vinden. Tijdens de winter krijgt de roodborst gezelschap van andere roodborsten uit Duitsland, Polen en Scandinavië, die hierheen trekken om te overwinteren. Per vogel kan dit per jaar verschillen, maar het zijn meestal mannetjes die overwinteren in ons land. Misschien heb je weleens een roodborstje gezien tussen de sneeuw, die met zijn rode buik dan wat meer opvalt. Het kan dus zomaar zijn dat je vorige winter vaak een roodborstje in je tuin had, terwijl er dit jaar geen spoor te bekennen is van het beestje. Zij die ervoor kiezen om in Nederland te blijven, doen dat met een reden: in het voorjaar hebben zij de eerste keus voor een perfecte broedplek. Roodborstjes zijn niet alleen in tuinen, maar ook in parken te vinden, waar ze beschutte plekken zoeken om te nestelen en voedsel te vinden.
Roodborstje voeren in de winter
Je kunt de roodborst helpen met de volgende tips.
- Laat afgevallen bladeren en takken liggen; daar kruipen misschien nog insecten en spinnen in. Die vinden roodborstjes lekker om op te eten.
- Roodborsten eten het liefst van de grond of van een voedertafel.
- Bied zacht voedsel aan, zoals zaden, droge havermout of rozijnen.
- Ze zijn dol op gedroogde meelwormen. Let op: andere vogels zoals eksters vinden dit ook een lekkertje maaltje.
- Plant heesters met bessen die ze lekker vinden, zoals kardinaalsmuts of hulst.
- Geef op vaste tijden voedsel, dan is de kans groot dat je hetzelfde roodborst vaker te zien krijgt.
Roodborstjes behoren tot de vliegenvangers (familie Muscicapidae) vanwege hun voorkeur voor insecten en wormen. Hun jachtgedrag en voedselkeuze maken ze herkenbaar binnen deze groep.
Wil je meer vogels helpen deze winter? Lees alles over vogels voeren in de winter en ga aan de slag!
Roodborstjes eten het liefste van een vlak oppervlak zoals een voedertafel.
