De geur van lavendel geeft je tuin een mediterraan sfeertje. Maar deze bladhoudende heester heeft nog meer pluspunten in de border. Zo zijn hommels en andere insecten dol op lavendel en is deze tuinplant mooi wintergroen. Als je lavendel goed snoeit, kun je er bollen of haagjes van maken: rustpuntjes in de tuin. Bovendien is lavendel een bloeiend én geurig alternatief voor buxus.

Echte lavendel Lavandula angustifolia ‘Hidcote’ is een van de sterkste soorten.

Goed winterhard: echte lavendel

Van alle lavendelsoorten past echte lavendel (Lavandula angustifolia), ook wel gewone lavendel, het best bij ons klimaat. Deze soort is goed winterhard en verdraagt nattigheid het best. Echte lavendel groeit van origine in de bergen in Frankrijk. De soort bloeit rijk en groeit – met een beetje inspanning – uit tot mooie, volle, paarse bossen tot 50 cm hoogte. Echte lavendel is daarmee heel geschikt voor het vormen van hagen en bollen. Een goede vervanger van de buxus dus! Er zijn vele cultivars verkrijgbaar van echte lavendel. Die onderscheiden zich onder meer in de kleur van de bloem; van wit en roze naar allerlei tinten violet. Ook de grootte van de plant kan verschillen, net als de kleur en grootte van het blad. Fraai en sterk is ‘Hidcote’. Wil je een langbloeier, kies dan voor de zilvergrijze ‘Silverblue’, die doorgaat tot in oktober. Met de ‘Alba’ heb je een goede witte variëteit.

Kuiflavendel (Lavandula stoechas) heeft grappige vlindertjes op de bloemen.

Meer soorten lavendel

Wereldwijd zijn er 47 lavendelsoorten en kruisingen bekend. Hiervan is kuiflavendel misschien wel de sierlijkste: alsof er een vlinder boven op de bloem is geland. Deze Lavandula stoechas heeft wel een nadeel, want hij is niet winterhard. Zet hem bij voorkeur in pot en laat op een vorstvrije plek overwinteren. Tandlavendel (Lavandula dentata) onderscheidt zich door groengrijze, getande blaadjes en kleine violetkleurige bloemen. Opvallend is ook dat de kenmerkende lavendelgeur ontbreekt. Ook deze snelle groeier is niet helemaal winterhard.

Lavandin wordt in Frankrijk op grote schaal geoogst voor verwerking in diverse producten.

Lavandin zoals in Frankrijk

Lavandin (Lavandula ×intermedia) is de ‘Franse lavendel’ die je in dat land vaak in velden ziet staan. Lavandin is een kruising tussen Lavandula angustifolia en spijklavendel (Lavandula latifolia). De soort is speciaal ontwikkeld voor een hoge opbrengst aan essentiële olie en ruikt veel sterker dan echte lavendel vanwege een hoog aandeel kamfer. Dat maakt hem geschikt voor cosmetica- en schoonmaakproducten, maar voor ons klimaat is lavandin minder geschikt. In de tuin heeft de kruising de neiging om uit elkaar te vallen of te verhouten. Ook deze soort is minder winterhard dan de echte.

Lavendel is mooi als randbeplanting, maar combineert ook mooi met andere warmte- en droogteminnende planten.

Je eigen lavendelborder maken

Omdat gewone lavendel mooi compact groeit, wordt deze soort vaak als randbeplanting toegepast. De planten zorgen jaarrond voor een rustige en strakke basis van de border. De laatste jaren stijgt de populariteit van lavendel. Dat heeft onder meer te maken met de buxusmot. Omdat lavendel zich goed laat vormsnoeien, is het een goed alternatief voor buxus. (Lees andere suggesties voor het vervangen van de buxus.) Een klassieke combinatie is Lavandula angustifolia met vrouwenmantel; het paars naast het citroengeel van de bloemen doet het altijd goed. Ook een mix met andere mediterrane planten is een idee. Denk aan rozemarijn, tijm en keukensalie. Maar je kunt lavendel ook losjes toepassen in de border. Een standplaats met veel zon is een goed idee. Combineer de plant met planten die houden van dezelfde omstandigheden: warmte, droogte en veel kalk. Denk daarbij aan een rotstuin of een prairieachtige border met bijvoorbeeld rode zonnehoedjes en bergamotplanten.

Geef lavendel in potten regelmatig water.

Lavendel verzorgen doe je zo

Qua verzorging heb je aan deze paarsbloeiende plant een makkelijke. Van mest wordt hij niet beter en water geven is ook niet nodig. Tenzij je jonge plantjes aanplant tijdens een extreem droge periode natuurlijk. Lavendel in potten moet je wel regelmatig water geven. Eventueel kun je bij het aanplanten wat kalk door de aarde mengen, behalve bij de kuiflavendel. Je kunt Lavandula jaarrond aanplanten, maar gezien de hete zomers is de herfst favoriet. Voor alle lavendelsoorten geldt: een goede afwatering in de tuin is belangrijk. Op die manier voorkom je dat de wortels gaan rotten en/of bevriezen.

Lavendel moet geregeld worden gesnoeid voor een mooie bloei.

Wanneer en hoe kun je lavendel snoeien?

Snoeien doet groeien en bloeien, en in het geval van lavendel is dat extra belangrijk. Neem je de plant niet regelmatig onder handen, dan wordt hij kaal van binnen. Knip jonge planten in de lente een paar keer terug. Ze zullen dan later bloeien, maar wel mooier en voller uitgroeien. Je kunt de planten van gewone lavendel diep insnoeien, maar knip nooit onder de onderste uitlopers. In het najaar, of na de bloei, snoei je lavendel mooi in vorm. Knip de plant daarbij niet helemaal terug, anders kijk je in de winter tegen kale stammetjes aan. In de lente erop snoei je dan weer zo diep mogelijk in. Snoei lavandin minder diep in om te voorkomen dat de plant kaal wordt van binnen. Lavandula stoechas bloeit in de lente en snoei je in de zomer, direct na de bloei.

Vele insecten komen af op lavendel, een aanwinst voor je tuin dus.

Een echte insectenplant

Lavendel staat niet voor niets in de vlinderplanten top tien: vlinders zijn dol op de geurende nectar van de mediterrane plant. Ook bijen en vooral hommels weten de bloemen te vinden. Met deze geurende plant draag je dus bij aan de biodiversiteit van je tuin. Het verhaal gaat dat luizen juist een hekel hebben aan de geurstoffen die lavendel uitscheidt. Zet haar dus eens in de buurt van rozen en andere luisgevoelige planten.

Zelf lavendel stekken

Net als andere houtige gewassen laat lavendel zich goed stekken. Dit doe je het makkelijkst in het najaar, als de stelen goed hard zijn. Knip takken van circa 10 cm lengte af en verwijder de onderste blaadjes. Verwijder de bast met een scherp mes aan één zijde van de tak. Plaats deze stekken in potjes met goede stekgrond, eventueel doop je ze even in stekpoeder. Zet de potjes warm en beschut weg en geef regelmatig water met wekelijks een scheutje vloeibare mest. Als het goed is, heeft de stek na circa vier weken worteltjes. Plant hem dan uit in een grote pot en zet op een vorstvrij plekje. Geef regelmatig water, maar voorkom dat de aarde nat blijft. In het voorjaar kun je de plantjes uitplanten.

Lavandula x intermedia ‘Edelweiss’ bloeit wit, mooi om met een paarse variant af te wisselen.

Lavendellimonade

Van vele planten en bloesem kun je siroop maken. Probeer het bijvoorbeeld eens met bloeiende kruiden uit je eigen tuin. Verzamel de bloemen van lavendel, rozemarijn, tijm, salie en munt en ontdoe ze van beestjes. Voeg deze toe aan een kokend mengsel van 250 ml water en 750 g suiker. Laat het mengsel ongeveer tien minuten zachtjes pruttelen en verder inkoken. Zeef vervolgend de siroop en giet over in een afsluitbare fles. De kruidensiroop blijft in de koelkast ongeveer twee weken goed. Heerlijk op een warme dag.

Review deze post