Bij het aanplanten van de tuin focussen veel mensen zich vooral op bloemen in de lente en de zomer. In een evenwichtige border mogen de laatbloeiers echter niet ontbreken. Ze verlengen de zomer en zorgen nog lang voor kleur. Bovendien helpen ze bijen en andere insecten aan een wintervoorraad. Deze twaalf laatbloeiende bloemen en planten zijn toppers voor de border in september en de maanden erna.

Bloemen in de herfst

Laatbloeiende bloemen en planten geven schoonheid en kleur aan je tuin in het najaar. De laatste insecten die voor de winter nog voedsel zoeken, zijn er blij mee. Daarnaast is het ook de moeite om sommige uitgevloeide planten te laten staan. Want door hun verschillende vormen en hoogten, zaaddozen, verkleurd blad en stelen zorgen ze voor een fraaie aanblik in de najaars- en wintertuin.

1. Prachtkaars met vlinderachtige bloemetjes

Witroze wolken van juli tot aan de eerste nachtvorst: van prachtkaars (Gaura lindheimeri) heb je lang plezier. De vlinderachtige bloemetjes groeien aan stelen die circa 1 m lang kunnen worden. Ze hebben weinig blad, waardoor de pollen mooi luchtig ogen en goed combineren met zowel grassen als compacte bloemvormen. Geef de prachtkaars een zonnige plek. Fijn: de plant zaait zich uit. Met de jonge aanwas vul je de gaten op die de oudere planten na verloop van tijd achterlaten.

Zeven insectvriendelijke laatbloeiers die kleur geven aan september – tuinieren met Buitenleven.
Prachtkaars (Gaura lintheimeri) vormt weelderige bloemenpollen. Foto iVerde

2. De dankbare zonnehoed

Een dankbare laatbloeier (juli-oktober) is asterachtige zonnehoed (Rudbeckia). Geef hem een zonnige standplaats en hij beloont je met uitbundige bloemboeketten. Het bekendst (en makkelijkst) is de gele zonnehoed Rudbeckia fulgida met het zwarte bloemhartje. Maar er zijn ook variëteiten die fraai oranje, roze en karamelkleurig bloeien. Ook de bloemvorm verschilt. Zo vormt Rudbeckia subtomentosa ‘Henry Eilers’ echt kleine zonnetjes met opgekrulde bloemblaadjes. Tuinier je met eenjarigen, dan heeft R. hirta veel leuke soorten om uit te proberen. Mooi in combinatie met knalkleurtjes van de geliefde rode zonnehoed (Echinacea).

Zeven insectvriendelijke laatbloeiers die kleur geven aan september – tuinieren met Buitenleven.
Zonnehoedjes (Rudbeckia) zijn zonnetjes in de najaarsborder. Foto iVerde
Hommels en bijen weten de kwastjes van ijzerkruid (Vernonia crinita) wel te vinden.
Hommels en bijen weten de kwastjes van ijzerkruid (Vernonia crinita) wel te vinden.

3. Laatbloeiers met sierlijke kwastjes: ijzerkruid

Op zoek naar een paarsbloeiende najaarsplant? Van ijzerkruid (Vernonia crinita) krijg je geen spijt. Deze sterke borderplant bloeit rijk met sierlijke kwastjes van september tot november. Die trekken op hun beurt massa’s vlinders aan. IJzerkruid wordt net als koninginnenkruid vrij hoog en doet het goed op een zonnige plek. Niet te verwarren – wél mooi te combineren – met een andere ijzersterke laatbloeier: ijzerhard (Verbena bonariensis), die bloeit in juli-september.

4. Zilverkaars: pluim voor insecten

Net lampjes in de border, de pluimen van zilverkaars (Cimicifuga of Actaea). Helemaal in het zachte najaarslicht! De bloemen geuren naar vanille, bevatten veel stuifmeel en zijn aantrekkelijk voor insecten. De plant kan flink uitdijen, zorg daarom voor een ruime plek in de border. Direct zonlicht kan het blad verbranden, dus halfschaduw is voor zilverkaars ideaal. Er zijn zowel groen- als roodbladige variëteiten. Bloeitijd: september-oktober.

Laatbloeiers die kleur geven aan september – tuinieren met Buitenleven.
De pluimen van zilverkaarsen (Cimicifuga) lichten de border echt op.  

5. Klimmende klokjes van bosrank

Misschien ken je bosrank (Clematis) vooral van de lentebloemen, maar bepaalde soorten pieken juist in het najaar. Zo is Clematis tangutica ‘Orange Peel’ een opvallende herfstbloeier die kleine knikkende geeloranje klokjes geeft tot in oktober. Hommels zie je er helemaal in verdwijnen. Na de bloei verschijnen er zilveren pluizen; mooi om te drogen en je huis (of de kerstboom) mee te decoreren. Leid de ranken over een pergola, schutting of speels de boom in. Deze bosrank wordt wel 3 tot 4 m hoog.

Zeven insectvriendelijke laatbloeiers die kleur geven aan september – tuinieren met Buitenleven.
Hommels verdwijnen helemaal in laatbloeier Clematis ‘Orange Peel’. Foto iVerde
Koninginnekruid (Eupatorium) is een echte vlindermagneet. Foto iVerde
Koninginnekruid (Eupatorium) is een echte vlindermagneet. Foto iVerde

6. Koninginnekruid voor de vlinders

Een van de beste laatbloeiers voor insecten en vlinders is koninginnekruid (Eupatorium). Deze reus (150-200 cm) torent hoog boven de meeste vaste planten uit van juli tot september. Geef hem dan ook een plekje achteraan in een border op een zonnige, maar niet al te droge plek. Fraai is Eupatorium rugosum ‘Chocolate’, met rode stelen, chocoladekleurig blad en witte bloemen. Maar ook de Eupatorium purpureum met paarse stelen is een aanwinst. In de winter vliegen meesjes, puttertjes en musjes op de plant op zoek naar zaadjes en insecten die zich verschuilen in de stelen en onder de bloemen.

7. Oranje vuurpijlen

Met de vuurpijl (Kniphofia) breng je in het najaar een vlammende geeloranje kleur in de tuin. Deze vaste, winterharde plant, oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Afrika, heeft grasachtige bladeren. Hij staat het liefst in de halfschaduw in goed doorlaatbare, voedselrijke grond (in de winter niet te nat) en bloeit van juli tot en met oktober. Er zijn meer dan 65 botanische soorten van deze laatbloeiers om uit te kiezen. De meeste soorten worden tot 50 cm hoog. Deze vurige fakkellelies komen prachtig uit in een grassenborder maar ook tussen de grote groepen vaste planten. De ‘Tawny King’ variant wordt weleens de koning onder de vuurpijlen genoemd, omdat hij ruim 1 m hoog kan worden. Naarmate de bloei vordert, veranderen de aren vanaf de onderkant van oranje naar geel. Als je de uitgebloeide aren wegknipt, gaat de vorming van nieuwe bloemstengels nog een tijdje door.

De vuurpijl is een laatbloeier voor de tuin
Vuurpijlen (Kniphofia) zijn echte blikvangers in de border.

8. Bekende laatbloeier: de herfstaster

De naam zegt het al: herfstasters (Aster novae-angliae) zijn mooie laatbloeiende bloemen voor het najaar. Ze bloeien kleurrijk in september en oktober en trekken hommels, bijen en vlinders aan. Kies een soort in prachtig lila, zachtroze of wit en fleur zo je border op in de herfst. Herfstasters hebben stevige stengels met een lieflijke bloem met vele langwerpige bloemblaadjes. Bekende soorten zijn Aster novae-angliae (tot 1,20 m hoog) en Aster novi-belgii (tot 80 cm hoog). Ga bijvoorbeeld voor de witte Aster novi-belgii ‘Porzellan’ of voor de paarsblauwe variant Aster novi-belgii ‘Marie Ballard’.

Knalroze Aster novae-angliae 'Andenken an Alma Pötschke' vrolijkt de boel zeker op.
Scharnierbloem (Physostegia virginiana ‘Vivid’)
Scharnierbloem (Physostegia virginiana ‘Vivid’)

9. Purperachtige scharnierbloem

Ook de scharnierbloem is erg geschikt voor in de border, tussen andere kleurrijke laatbloeiers in september. Met name de Physostegia virginiana ‘Vivid’ met zijn mooie, purperachtige roze kleur is een populaire plant voor het najaar. De scharnierbloem, die het liefst in de volle zon staat en gemiddeld zo’n 70 cm hoog wordt, heeft nauwelijks onderhoud nodig. Let wel op dat hij door zijn wortelstokken niet te veel gaan woekeren zorg voor voldoende water. De scharnierbloem doet het ook goed als snijbloem. Als na enkele jaren de bloei minder wordt, kun je de plant het best voorzichtig uit de grond halen, de wortelstok splitsen en de jonge delen terug planten.

10. Mooie snijbloem: herfstanemoon

Een topper voor het najaar is de herfstanemoon. Met name de witte Anemone ‘Honorine Jobert’ is bij veel tuinliefhebbers favoriet als een van de laatbloeiers, omdat hij wel 120 cm hoog kan worden, na een milde winter uitgroeit tot een bodembedekkende plant en bovendien een goede snijbloem is. Net als veel borderplanten staat de herfstanemoon het liefst op een zonnige plek of in lichte schaduw, in een goed gedraineerde tuingrond. Hij bloeit in september en oktober. De uitgebloeide bloemstengels knip je het beste in oktober af; het dode blad verwijder je in maart. Jonge, voor het eerst aangeplante herfstanemonen dek je in de winter af met een flinke laag droge bladeren.

Herfstanemoon Anemone ‘Honorine Jobert’.

11. Krokus lookalike herfsttijloos

Het knolgewas herfsttijloos komt oorspronkelijk uit West-Azië en het Middellandse Zeegebied. Je ziet hem steeds meer in tuincentra; die verkopen de herfsttijloos als plant die houdt van schaduwrijke plaatsen en losse, humusrijke grond. In ons land zie je Colchium byzantinum het meeste. Die geeft de grootste bloemen, zoals de ‘Lilac Wonder’ of ‘Violet Queen’. De plant lijkt op de krokus en net als de krokus kun je de herfsttijloos laten verwilderen. Wel oppassen na aanraken, want alle delen van de plant zijn giftig. Lees meer over de herfsttijloos en de verzorging ervan in het item over herfstbloeiende krokussen.

Herfsttijloos Colchicum autumnale.
Dropplant (Agastache ‘Blue Fortune’).
Dropplant (Agastache ‘Blue Fortune’).

12. Blauwpaarse zee van dropplant

De dropplant staat ook bekend als anijsplant of anijsnetel. Dat is opvallend omdat de dropplant (Agastache ‘Blue Fortune’) niets van doen heeft met de echte anijsplant (Pimpinella anisum). Er komt wel een anijs- en dropgeur vrij als je het blad van de dropplant kneust. Dankzij dit aroma wordt het blad gebruikt voor salades en thee. Deze laatbloeier is erg gewild in Nederlandse tuinen omdat hij vanaf juli spectaculair doorbloeit tot eind september. De overweldigende hoeveelheid blauwpaarse bloemen fungeert bovendien als een magneet voor vlinders. De dropplant wordt 50-100 cm hoog en verdient een zonnige plaats in alle soorten grond, zolang die waterdoorlatend is. In maart haal je de afgestorven delen weg, zodat de plant al vanaf april nieuwe scheuten krijgt.

Nog meer tuininspiratie opdoen naast deze prachtige laatbloeiers? Lees meer over klimplanten die heerlijk geuren.

 

 

Scharnierbloem (Physo

herfstanemonen dek je in de winter af met een flinke laag droge bladeren.

Herfsttijloo

Dropplant (Agastache ‘Blue Fortune’)
Dropplant (Agastache ‘Blue Fortune’).

12. Blauwpaarse zee van dropplant

De dropplant staat ook bekend als anijsplant of anijsnetel. Dat is opvallend omdat de dropplant (Agastache ‘Blue Fortune’) niets van doen heeft met de echte anijsplant (Pimpinella anisum). Er komt wel een anijs- en dropgeur vrij als je het blad van de dropplant kneust. Dankzij dit aroma wordt het blad gebruikt voor salades en thee. Deze laatbloeier is erg gewild in Nederlandse tuinen omdat hij vanaf juli spectaculair doorbloeit tot eind september. De overweldigende hoeveelheid blauwpaarse bloemen fungeert bovendien als een magneet voor vlinders. De dropplant wordt 50-100 cm hoog en verdient een zonnige plaats in alle soorten grond, zolang die waterdoorlatend is. In maart haal je de afgestorven delen weg, zodat de plant al vanaf april nieuwe scheuten krijgt.

Nog meer tuininspiratie opdoen naast deze prachtige laatbloeiers? Lees meer over klimplanten die heerlijk geuren.

Review deze post